Mae Gardd Fotaneg Treborth Prifysgol ¾«¶«´«Ã½ yn drysor. Gan ymestyn dros 44 erw ar hyd Y Fenai sy'n unigryw yn ecolegol, mae'r ardd yn hafan o heddwch yn ogystal â labordy byw sy'n cynnwys pyllau, dolydd, a chasgliad enwog o blanhigion tÅ· gwydr. Fodd bynnag, mae’r ardd mewn cyflwr ffyniannus heddiw oherwydd grŵp ymroddedig o selogion i raddau helaeth: Cyfeillion Gardd Fotaneg Treborth.
Etifeddiaeth o Gefnogaeth
Sefydlwyd Cyfeillion Gardd Fotaneg Treborth yn 1997 a'i chofrestru fel elusen yn 2008, a gwnaed hyn er mwyn diogelu dyfodol yr ardd a chefnogi ei hamcanion gwyddonol ac addysgol. Mae'r hyn a ddechreuodd fel grŵp bach o selogion wedi tyfu i fod yn rym gweithredu cymunedol cryf, sydd bellach yn cynnwys mwy na 500 o aelodau.
Mae maint eu cyfraniad yn hynod. Bob blwyddyn, mae tua 60 o wirfoddolwyr gweithredol yn cyfrannu dros 12,000 awr o waith yn yr ardd (nid yw’r ffigur hwn yn cynnwys y swm enfawr o waith sy'n gysylltiedig â gweinyddu a rheoli digwyddiadau a chodi arian). Mae llawer o’r gwirfoddolwyr hyn yn weithwyr proffesiynol wedi ymddeol ac yn cynnwys cyn-fyfyrwyr Prifysgol ¾«¶«´«Ã½/Coleg Prifysgol Gogledd Cymru. Maent yn dod â chyfoeth o arbenigedd mewn garddwriaeth, cadwraeth, technoleg gwybodaeth a rheoli projectau i gefnogi'r gweithgareddau hyn. Nid yw eu gwaith wedi'i gyfyngu i arddio ymarferol yn unig; maent yn rheoli cofnodion planhigion, yn trefnu ac yn rhedeg llyfrgell, yn cefnogi'r aelodaeth (e.e. gyda gweithgareddau addysgol a newyddlen ddwywaith y flwyddyn), yn rhoi cyngor i staff a hyd yn oed yn cynorthwyo gyda dylunio gerddi strategol.
Effaith Diriaethol a Cherrig Milltir Diweddar
Mae'r bartneriaeth rhwng y Brifysgol a'r Cyfeillion wedi bod yn rhan annatod o ddatblygiadau diweddar arwyddocaol sy'n rhoi Treborth ar y llwyfan cenedlaethol:
- Aur Chelsea: Yn 2024, enillodd "Gardd Maint Cymru" fedal aur yn Sioe Flodau Chelsea'r RHS cyn cael ei hailblannu yn Nhreborth.
- Casgliadau Cenedlaethol: Mae Gardd Fotaneg Treborth wedi cael ei chydnabod yn swyddogol gan yr elusen Plant Heritage fel Casgliad Planhigion Cenedlaethol® ar gyfer rhedyn brodorol Cymru. Dyma'r casgliad cenedlaethol cyntaf i gydnabod planhigion brodorol Cymru.
- Adnoddau Newydd: Mae cwmpas yr ardd wedi ehangu i gynnwys gerddi meddyginiaethol llysieuol Tsieineaidd a Chymreig ("Project Gardd y Ddwy Ddraig"), ysgol goedwig bwrpasol ac mae’n rheoli rhaglen ailddatblygu coetir fawr gwerth £250,000, sef y Grant Buddsoddi mewn Coetiroedd (TWIG), a ariennir gan Gronfa Treftadaeth y Loteri.
Eich Rhoddion ar Waith
Mae cefnogaeth ariannol gan Gyfeillion Gardd Fotaneg Treborth yn hanfodol ar gyfer gweithrediadau beunyddiol yr ardd. Yn y flwyddyn ariannol 2024–25 yn unig, cododd y Cyfeillion £34,000 drwy danysgrifiadau, rhoddion, a'u digwyddiadau gwerthu planhigion hynod boblogaidd.
Mae'r cronfeydd hyn yn cael effaith uniongyrchol ar gymuned y Brifysgol. Yn ystod y flwyddyn ddiwethaf, mae'r Cyfeillion wedi ariannu:
- Tri aelod o staff rhan amser i gynnal y tiroedd.
- Dau fwrsariaeth ôl-radd i fyfyrwyr sy'n gwneud ymchwil hanfodol yn yr ardd.
- Offer hanfodol, gan gynnwys gorsaf dywydd awtomatig ac offer cynnal a chadw hollbwysig.
Ymuno â'n Cymuned
Mae llwyddiant Treborth yn dibynnu ar egni parhaus ei gwirfoddolwyr a'r rhai sy’n rhoi rhoddion ariannol. Boed yn gynorthwyo gyda chynnal digwyddiad, pobi cacennau ar gyfer digwyddiad gwerthu planhigion, darparu cefnogaeth archifol, neu gynnig rhodd ariannol, mae pob cyfraniad yn helpu i ddiogelu'r amgylchedd unigryw hwn ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol.
"Os hoffech ymuno â ni i gyfrannu'n gadarnhaol at ddyfodol Gardd Fotaneg Treborth, gallwch ddefnyddio'r wefan i ddod yn aelod neu roi rhodd."
Dysgwch fwy a gweld digwyddiadau sydd i ddod yn: