Yn ddiweddar, ymwelodd grŵp o fyfyrwyr y Gymraeg a’r Cyfryngau ag Archif Ddarlledu Cymru yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Aberystwyth. Gyda chefnogaeth Cronfa ¾«¶«´«Ã½, roddion gan gyn-fyfyrwyr a chaiff ei gweinyddu gan y Swyddfa Datblygu a Chysylltiadau Cyn-fyfyrwyr; rhoddodd yr ymweliad gyfle i fyfyrwyr archwilio un o adnoddau diwylliannol pwysicaf Cymru a chael mewnwelediad uniongyrchol ar sut mae treftadaeth ddarlledu'r genedl yn cael ei diogelu.
Cyflwynodd yr ymweliad waith cadwraeth ddigidol yr archif a'r prosesau manwl sy'n gysylltiedig â diogelu degawdau o hanes darlledu Cymru i'r myfyrwyr. Yn ystod taith y tu ôl i'r llenni dan arweiniad Swyddog Addysg y Llyfrgell, Dr Lloyd Roderick, ymwelodd y grŵp â mannau storio'r Llyfrgell, lle eglurodd y systemau catalogio, cadwraeth a storio sy'n diogelu trysorau diwylliannol Cymru ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol.
Gwelodd y myfyrwyr nifer o eitemau nodedig hefyd, gan gynnwys y sgript wreiddiol a dogfennau cynhyrchu ar gyfer y ffilm Un Nos Ola Leuad, arteffact o bwys llenyddol a hanesyddol. Fe wnaethon nhw archwilio ffotograffau dylanwadol Philip Jones Griffiths o Ryfel Fietnam, gan gynnwys map a ddarparwyd iddo gan Fyddin yr Unol Daleithiau. Roedd Griffiths yn ffotonewyddiadurwr Cymreig enwog, yn fwyaf adnabyddus am ei sylw i Ryfel Fietnam. Cafodd y myfyrwyr gyfle hefyd i weld gohebiaeth mewn llawysgrifen rhwng Saunders Lewis, y gwleidydd, y dramodydd a’r beirniad llenyddol enwog o Gymru, ac Eileen Beasley, a gynhaliodd ymgyrch anufudd-dod sifil yn y 1950au, ynghyd â’i gŵr, Trefor, yn erbyn cyngor Llanelli gan alw am filiau trethi cyngor yn y Gymraeg.
Dywedodd Carole Jones, Rheolwr Academi Sgrin a threfnydd y daith,
Roedd yn ddiwrnod hynod ddiddorol, a gobeithio y bydd y profiad yn ysbrydoli myfyrwyr i ddychwelyd at y casgliad a gwneud defnydd llawn o’r adnoddau rhyfeddol sydd ar gael iddynt. Rydym hefyd yn ddiolchgar iawn i Gronfa ¾«¶«´«Ã½ a'n cyn-fyfyrwyr y mae eu cefnogaeth yn gwneud cyfleoedd fel hyn yn bosibl i'n myfyrwyr.
Dywedodd Persida Chung, Swyddog Datblygu,
Mae’r ymweliad hwn yn nodi ein project cyntaf gan Gronfa ¾«¶«´«Ã½ i gael ei gwblhau yn y flwyddyn academaidd 2025–26. Diolch i gefnogaeth barhaus ein cyn-fyfyrwyr, rydym yn gallu cefnogi mentrau sy'n ychwanegu elfen arall at brofiad y myfyrwyr. Mae cyfleoedd sy'n mynd â dysgu y tu hwnt i'r ystafell ddosbarth, fel ymgysylltu'n uniongyrchol â threftadaeth ddarlledu Cymru, yn cynnig dealltwriaeth fwy ystyrlon i fyfyrwyr o'u pwnc.
