¾«¶«´«Ã½

Mae'r Darlithydd Troseddeg Lisa Sparkes - perchennog balch un Cockapoo a dau Mastiff Ffrengig - yn dadlau bod y dull yn stigmateiddio bridiau penodol heb fynd i'r afael â gwir ysgogwyr ymosodiadau gan gŵn.

Cafodd Lisa ei denu at y pwnc ar ôl profi stigma ei hun fel perchennog brîd mawr o gi.

"Pan gyflwynwyd y gwaharddiad ar gŵn XL Bully yn gyntaf, roeddwn yn berchennog i Buster, a oedd yn frîd Dogue de Bordeaux. Wrth ei gerdded, cefais sawl cyfarfyddiad annymunol â dieithriaid llwyr a oedd yn gwneud tybiaethau yn seiliedig ar ei faint a'i ymddangosiad yn unig. Gwnaeth y profiadau hynny i mi sylweddoli'r potensial i berchnogion bridiau mawr o gŵn wynebu stigma, beirniadaeth a gelyniaeth gan aelodau'r cyhoedd."

Mae ei dadansoddiad yn canfod bod Deddfwriaeth sy’n Benodol i Fridiau yn targedu rhai bridiau’n anghymesur, gan atgyfnerthu stereoteipiau negyddol yn hytrach na mynd i’r afael â pherchnogaeth anghyfrifol a hyfforddiant a chymdeithasoli annigonol. Mae hi'n dadlau y byddai addysg well - i blant ac oedolion fel ei gilydd - ar sut i ymdrin â chŵn a rhyngweithio â nhw yn gwneud mwy i wella diogelwch y cyhoedd.

"Dylai deddfwriaeth effeithiol ar gŵn ganolbwyntio ar weithred, nid brîd, gan ddwyn perchnogion anghyfrifol i gyfrif yn hytrach na chosbi cŵn oherwydd eu hymddangosiad."

Mae'r astudiaeth yn tynnu sylw at gorff cynyddol o dystiolaeth sy'n dangos bod ymddygiad ci yn cael ei lunio llawer mwy gan gyfrifoldeb, hyfforddiant ac amgylchedd ei berchennog na chan ei frîd yn unig. Mae Sparkes hefyd yn credu y dylai pob perchennog ci fod â thrwydded.

"Yn y gorffennol, roedd yn ofynnol i berchnogion fod â thrwydded. Roedd hyn yn gosod cyfrifoldeb clir ar y perchnogion ac yn atgyfnerthu'r disgwyliad eu bod yn atebol am ofal, lles ac ymddygiad eu cŵn, " meddai Lisa.

Mae'r papur yn adlewyrchu beirniadaeth gyhoeddus a beirniadaeth academaidd gynyddol o waharddiadau ar fridiau, gyda chefnogaeth gynyddol i ddewisiadau eraill megis gwneud cofrestru cŵn yn orfodol, rhaglenni addysg i berchnogion, a chosbau llymach am berchnogaeth anghyfrifol - gan symud y pwyslais o wahardd i gyfrifoldeb ac atal.

Mae Sparkes yn dod i'r casgliad y dylid diwygio Deddfwriaeth sy’n Benodol i Fridiau a'i ddisodli â fframwaith ataliol sy'n seiliedig ar dystiolaeth, wedi'i ddatblygu gyda ffocws ar berchnogaeth gyfrifol, addysg a rheoleiddio - gan symud polisi i ffwrdd o wahaniaethu ar sail brîd a thuag at ddull mwy cynhwysfawr o ddiogelwch y cyhoedd.